Түркістан облысы: Отырар ауданында «Мұхтар Әуезов мұрасы – ұлт қазынасы» атты шара өтті

Бүгін Отырар ауданына қазақтың заңғар жазушысы Мұхтар Әузовтың туғанына 125 жыл толуына орай «Мұхтар Әуезов мұрасы – ұлт қазынасы» атты арнайы іс шара өтті. Көксарай ауылындағы жазушының өз атымен аталатын жалпы орта мектепте ұйымдастырылған жиын мектеп мұражайын тамашалаудан басталды.

Мерекелік шараға қатысқан аудан әкімінің орынбасары Айдос Құлмаханов орайы келгенде аудандық мәслихат депутаты, мектеп директоры А.Сыздықәліге аудан әкімі Сәкен Сұлтанхановтың арнайы құттықтауын жеткізді.

Сонымен қатар, Айдос Құлмаханұлы барша жиынға қатысушарды жазушының 125 жылдық мерейтойымен құттықтап, қазақтың болмысын күллі әлемге «Абай жолы» романы арқылы танытқан жазушы Мұхтар Әуезовтің мерейтойы баршамызға ортақ екендігін, сан салада қалам тербеген сөз зергерінің Алашқа сіңірген еңбегі де ерен екендігін, ұлы тұлғаның мерейтойын кең көлемде атап өтуге арналған іс-шара бүгінгі ұрпақты рухани мұраларымен сусындатуға бағытталғандығын жеткізді.

Мерекелік шара соңы естелікке суретке түсіп, концерттік бағдарламаға ұласты.

Еске салайық, Әуезов Мұхтар Омарханұлы (1897 жылғы 28 қыркүйек – 1961 жылғы 27 маусым) — қазақ әдебиетінің классигі, қоғам қайраткері, филология ғылымының докторы, профессор, Қазақ КСР ҒА-ның академигі (1946), Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1957).

28 қыркүйекте бұрынғы Семей уезі, Шыңғыс болысындағы Қасқабұлақ деген жерде туып, балалық шағы көшпенді ауылда өтті. Болашақ жазушы ұлы Абай өз шығармаларында сонша терең әрі жанжақты суреттеген сол кездегі қазақ қоғамының сипаты мол, қайшылыққа толы өмір тұрмысын көзімен көрді. Семей қаласында медреседе, онан соң бес кластық орыс мектебінде, ал 1915–1919 жылдары мұғалімдер семинариясында білім алған. 1917 жылы семинарияда оқып жүрген кезінде халық аңызы бойынша «Еңлік–Кебек» пьесасын жазады. Бұл қазақ ұлттық драмасының қарлығашы еді. Осы пьесасы мен 1921 жылы жазылған «Қорғансыздың күні» атты алғашқы әңгімесі арқылы өзінің жазушылық ерекше дарынын айқын танытты. Сол жылдарда Семейде, Орынборда әр түрлі қызмет істей жүріп, Алаш партиясының көсемдері Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынов, Міржақып Дулатов, басқа да белгілі әдебиет, мәдениет қайраткерлерімен жақындасады. «Абай» журналын шығаруға атсалысады. «Оян, қазақ» деп ұран тастаған қозғалыс, олардың демократиялық идеялары Әуезовтің өмірлік мақсатнысанасын белгілеуіне тірек болды. Алашорда қайраткерлері өкімет орындарынан, ресми саясаттан ығыстырыла бастаған соң, 1923 жылдан бастап көркем әдебиет саласына бар күшқуатын жұмсап, өнімді еңбек етуге кіріседі. 1923–1926 жылдары «Оқыған азамат», «Қыр суреттері», «Үйлену», «Ескілік көлеңкесінде», «Кінәмшіл бойжеткен», «Қаралы сұлу» әңгімесін жазады.

1923–1928 жылдары Ленинград университетінде оқып, тіл мен әдебиет факультетін бітіреді. Одан кейін Ташкентте Ортаазия мемлекеттік университетінің аспирантурасында шығыс фольклоры бойынша маманданды. Ленинградта (қазіргі Санкт Петербург) оқыған соңғы жылында екі тамаша повесть жазған: «Қараш Қараш» пен «Көксерек».

Саяси қызметтен бас тартып, бірыңғай зерттеуге ойысқан кезде, ол әдебиетшіге де сол саясаттың шырмауынан шығу қиын екенін ұға білді. Ондаған жылдар бойы оған ұлтшылдық, байшылдық идеяларды жақтаушы деген кінә тағылып келді. Қудалау көріп, 1930–1932 жылдары қамауда болды, тұтқыннан құтылу мақсатымен ашық хат жазды.

Әуезовтің тарихи тақырыпқа баруының тамыры тереңде жатыр. Тұңғыш көркем туындысы «Еңлік Кебек», онан кейін «Хан Кене» мен «Қилы заман», «Айман Шолпан», «Қарақыпшақ Қобыланды» драмалары да осыны аңғартады. Бұлардың кейбіреуі ел арасында кең тараған, бұрыннан белгілі сюжетке құрылса, «Хан Кене», «Қилы заман» тарихта болған нақтылы оқиғаларды арқау еткен.

Әуезов 20-жылдардың өзінде проза мен драматургияда келелі туындылар беріп, қазақ әдебиетінің классигіне айналды. Отызыншы жылдары бір топ әңгіме («Қасеннің құбылыстары», «Іздер», «Шатқалаң», «Құм мен Асқар», «Бүркітші»), пьесалар («Айман–Шолпан», «Тас түлек», «Шекарада», «Түнгі сарын») жазады.

30-жылдарда Абай мұрасына әр қилы баға беріліп, онан кейін де қымқиғаш пікірлер айтылып жүргенде, Абайды тереңдеп, кеңінен тануды өзіне өмірлік мақсат ету ол кезде біліктілік, даналық қана емес, үлкен ерлік те болғаны хақ. Кесек, кең тынысты, сан миллион оқырмандардың жүрегіне жол табатын көркем шығарма арқылы Абайды әлемге әйгілеу үшін Әуезов қандай қажет болса, Әуезовтің дүние жүзі мәдениетінің биігіне көтерілуіне Абай мұрасы, Абайдың өнерпаздық, ойшылдық дәстүріндей үлкен тірек сондай қажет еді.

1936 жылы «Қазақ әдебиеті» газетінде «Татьянаның қырдағы әні» дейтін прозалық үзінді жарияланды. Бұл – болашақ романның бір тарауы еді. Осыдан соң, 1940 жылы Л.Соболевпен бірлесіп «Абай» трагедиясын жазды.

Мұхтар Омарханұлы 15 жыл бой «Абай жолы» атты өзінің 4 томдық даңқты тарихи роман-эпопеясын жазды. Мұның «Абай» аталған бірінші кітабы 1942 жылы, екіншісі 1947 жылы жарық көрді. Орыс тіліне аударылған. «Абай» романының екі кітабы 1949 жылы 1-дәрежелі КСРО Мемлекеттік сыйлығын алды. Төрт кітаппен біткен эпопея 1959 жылы Лениндік сыйлыққа ие болды. «Абай жолы» 30 тілге аударылып, дүйім дүние оқырманынан өте жоғары баға алды.

Көркем тәржіме жұмысына белсене атсалысып, И.Тургеневтің «Дворян ұясын» аударды, КСРО жазушыларының ІІ съезінде көркем аударма туралы арнаулы баяндама жасасты.

Үлкен ғалым, педагог Әуезов қазақ әдебиеті тарихын зерттеу, әдебиет кадрларын даярлау жөнінде шексіз көп еңбек сіңірді. Абайтану ғылымының негізін салды, көп томды «Қазақ әдебиеті тарихының» қазақ фольклорына арналған томының (1960 жылы) негізгі авторы және редакторы болды. Қырғыздың «Манас» эпосы туралы монография жазды.

КСРО Жазушылар одағы Президиумының, Бейбітшілікті қорғау кеңесі комитетінің, Лениндік сыйлықтар жөніндегі комиссияның мүшесі, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі, Қазақ мемлекеттік университетінің көп жылдар бойы профессоры болған Әуезов 4–5 сайланған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты ретінде де зор қоғамдық міндет атқарды.

«Абай жолы» эпопеясынан кейін дәуір шындығын суреттейтін кең ауқымды жаңа эпопея жазуға кіріскен еді. Соның «Өскен өркен» атты 1-кітабының нұсқасын салып кетті. Ол 1962 жылы жарияланды.

Әдеби еңбегі үшін жазушы 1957 жылы Ленин орденімен марапатталды. 1961 жылы 27 маусымда қайтыс болғаннан кейін, республика үкіметінің қаулысымен Қазақ КСР ҒА Әдебиет және өнер институтына, Қазақтың мемлекеттік академиялық драма театрына Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің есімі берілді. Жазушының әдебимемориалдық музейі ашылды, Алматы қаласының бір ауданы, бірқатар мектептер, көшелер қаламгер есімімен аталады. Туғанына 100 жыл толуына орай мерекесі ЮНЕСКО шешімімен дүниежүзілік деңгейде аталып өтті. Шығармалар жинағының 50 томының 36 томы жарық көрді (1998–2008 жылдары).

«ANYQ.KZ»-ақпарат.

Ad Widget

Recommended For You

About the Author: admin

88 Comments

  1. Hey there! Do you know if they make any plugins to help with Search Engine Optimization?
    I’m trying to get my blog to rank for some targeted keywords but I’m not seeing very good results.
    If you know of any please share. Cheers! You can read similar article here: Backlinks List

  2. I’ll right away grab your rss as I can’t in finding your email subscription hyperlink or newsletter service. Do you have any? Kindly permit me understand in order that I may subscribe. Thanks!

  3. Hey! Do you know if they make any plugins to help with SEO?
    I’m trying to get my website to rank for some targeted keywords but I’m not seeing very good gains.
    If you know of any please share. Cheers! You can read similar text here

  4. Having read this I believed it was rather enlightening. I appreciate you taking the time and effort to put this information together. I once again find myself spending a lot of time both reading and commenting. But so what, it was still worth it!

  5. Aw, this was an extremely good post. In concept I have to devote writing this way additionally – taking time and actual effort to make a good article… but what / things I say… I procrastinate alot and by no means often get something accomplished.

  6. The the next time I read a weblog, I really hope which it doesnt disappoint me approximately this. Come on, man, It was my solution to read, but I actually thought youd have something fascinating to mention. All I hear is actually a handful of whining about something you could fix when you werent too busy interested in attention.

  7. You’ll find obviously quite a lot of details just like that to take into consideration. That´s a fantastic point to bring up. I offer the thoughts above as general inspiration but clearly you will discover questions like the one you bring up where the most very important thing definitely will be working in honest excellent faith. I don´t know if most useful practices have emerged around things just like that, but I am certain that your work is clearly identified as a fair game.

  8. Youre so cool! I dont suppose Ive learn something like this before. So good to search out somebody with some original thoughts on this subject. realy thanks for beginning this up. this web site is something that’s wanted on the web, somebody with slightly originality. useful job for bringing something new to the internet!

  9. This may be the appropriate weblog for anybody who hopes to discover this topic. You realize so much its virtually challenging to argue to you (not too I actually would want…HaHa). You actually put a new spin with a topic thats been discussing for a long time. Wonderful stuff, just fantastic!

  10. What i don’t understood is actually how you are no longer actually a lot more well-liked than you may be right now. You’re so intelligent. You realize therefore considerably on the subject of this subject, produced me in my opinion imagine it from so many various angles. Its like men and women don’t seem to be interested except it is something to do with Woman gaga! Your personal stuffs great. All the time maintain it up!

  11. There couple of interesting points at some point in this article but I don’t determine if I see they all center to heart. You can find some validity but I most certainly will take hold opinion until I check into it further. Excellent write-up , thanks so we want more! Included with FeedBurner likewise

  12. When I originally commented I clicked the -Notify me when new surveys are added- checkbox now every time a comment is added I receive four emails with the same comment. Is there that is you may get rid of me from that service? Thanks!

  13. Good post. I learn something more difficult on different blogs everyday. It would always be stimulating to read content material from different writers and follow a little one thing from their store. I’d favor to use some with the content on my blog whether you don’t mind. Natually I’ll offer you a link in your web blog. Thanks for sharing.

  14. It is rare to discover a specialist in whom you might have some faith. In the world these days, nobody genuinely cares about showing others exactly how in this issue. How fortunate I am to have now found such a wonderful website as this. It is people like you that make a genuine difference currently through the suggestions they discuss.

  15. A formidable share, I just given this onto a colleague who was doing somewhat analysis on this. And he in truth bought me breakfast as a result of I discovered it for him.. smile. So let me reword that: Thnx for the treat! But yeah Thnkx for spending the time to discuss this, I feel strongly about it and love studying extra on this topic. If attainable, as you become experience, would you thoughts updating your weblog with extra particulars? It is highly useful for me. Large thumb up for this blog put up!

  16. Hi there, just became aware of your blog through Google, and found that it is truly informative. I’m gonna watch out for brussels. I will appreciate if you continue this in future. Lots of people will be benefited from your writing. Cheers!

  17. Excellent post. I was checking constantly this blog and I am impressed! Very helpful information specifically the last part I care for such information much. I was looking for this particular information for a very long time. Thank you and best of luck.

  18. Hi! I just wanted to ask if you ever have any issues with hackers? My last blog (wordpress) was hacked and I ended up losing months of hard work due to no data backup. Do you have any methods to protect against hackers?

  19. Oh my goodness! Impressive article dude! Thank you, However I am going through difficulties with your RSS. I don’t know the reason why I am unable to join it. Is there anybody else having identical RSS issues? Anybody who knows the solution can you kindly respond? Thanks!

  20. Can I just say what a comfort to find an individual who genuinely understands what they’re discussing on the web. You actually understand how to bring an issue to light and make it important. More people really need to look at this and understand this side of your story. I can’t believe you are not more popular given that you most certainly have the gift.

  21. Hi, I do believe this is a great web site. I stumbledupon it 😉 I may come back yet again since I saved as a favorite it. Money and freedom is the greatest way to change, may you be rich and continue to guide other people.

  22. A fascinating discussion is worth comment. There’s no doubt that that you need to write more about this subject, it may not be a taboo subject but generally folks don’t talk about these issues. To the next! Best wishes.

  23. Spot on with this write-up, I honestly believe this amazing site needs a great deal more attention. I’ll probably be returning to read through more, thanks for the advice!

  24. Hello there! I could have sworn I’ve been to this website before but after looking at some of the posts I realized it’s new to me. Anyhow, I’m definitely pleased I came across it and I’ll be bookmarking it and checking back regularly.

  25. Whats up very cool site!! Man .. Excellent .. Wonderful .. I will bookmark your site and take the feeds also…I’m satisfied to seek out numerous helpful information here in the put up, we need work out extra strategies in this regard, thank you for sharing. . . . . .

  26. An impressive share! I have just forwarded this onto a friend who had been doing a little research on this. And he actually bought me breakfast due to the fact that I discovered it for him… lol. So let me reword this…. Thanks for the meal!! But yeah, thanx for spending the time to discuss this matter here on your web page.

  27. I blog often and I genuinely appreciate your content. Your article has really peaked my interest. I will book mark your blog and keep checking for new information about once per week. I subscribed to your Feed too.

  28. I was excited to discover this great site. I want to to thank you for your time for this fantastic read!! I definitely savored every part of it and i also have you book-marked to look at new information on your blog.

  29. This is the right site for anyone who wants to find out about this topic. You know a whole lot its almost hard to argue with you (not that I actually would want to…HaHa). You certainly put a fresh spin on a topic which has been written about for decades. Wonderful stuff, just wonderful.

  30. After exploring a handful of the blog articles on your web site, I honestly like your way of blogging. I saved as a favorite it to my bookmark webpage list and will be checking back in the near future. Take a look at my website too and let me know your opinion.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован.