Қазақстанда еңбек өнімділігін арттыру, өңдеуші өнеркәсіпті дамыту және халықтың табысын көбейту мемлекеттік экономикалық саясаттың негізгі басымдықтарының біріне айналды. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев шикізатты сыртқа шығарудан гөрі оны елімізде терең өңдеп, қосылған құны жоғары өнім өндіруге ерекше мән беріп келеді. Бұл бағыт жаңа жұмыс орындарын ашуға, білікті кадрлар даярлауға және өңірлердің экономикалық әлеуетін арттыруға мүмкіндік береді.
Осы саясаттың нақты көріністерінің бірі – Түркістан облысында жүзеге асырылып жатқан Қазақстандағы алғашқы толық циклді мақта-тоқыма кластері. Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаровтың өңірге жасаған жұмыс сапары барысында Отырар ауданында орналасқан аталған өндіріс кешенінің жұмысымен танысуы жобаның республикалық деңгейдегі маңызын тағы бір мәрте айқындады.
Құны 146,8 миллиард теңгені құрайтын «Түркістан мақта агроөнеркәсіптік кешені» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің жобасы еліміздің мақта шаруашылығын жаңа сапалы деңгейге көтеруді көздейді. Бұрынғыдай тек шикізат өндірумен шектелмей, мақтаны толық өңдеп, одан жіп, мата және дайын тоқыма өнімдерін шығару – қосылған құны жоғары өндірісті қалыптастырудың жарқын үлгісі.
Мұндай өндірістік модель ең алдымен халықты тұрақты жұмыспен қамтуға бағытталған. Өйткені толық өндірістік тізбек мақта өсіруден бастап оны өңдеу, логистика, қоймалау, тоқыма өндірісі және экспортқа дейінгі ондаған бағыттағы мамандарды қажет етеді. Бұл өз кезегінде ауылдық жерлерде жаңа жұмыс орындарының ашылуына, жастардың тұрақты еңбекпен қамтылуына және тұрғындардың табысының артуына мүмкіндік береді.
Бүгінде елімізде іске асырылып жатқан «2029 жылға дейінгі халықтың кірісін арттыру бағдарламасының» негізгі мақсаттарының бірі – өнімді жұмыспен қамтуды кеңейту, еңбек өнімділігін арттыру және кәсіпкерлікті дамыту. Отырар ауданындағы бұл жоба аталған міндеттердің нақты жүзеге асып жатқанын көрсетеді. Өндірістің кеңеюі жергілікті тұрғындардың табысын көбейтумен қатар, ауыл экономикасының тұрақты дамуына серпін береді.
Кластердің тағы бір ерекшелігі – заманауи технологияларды кеңінен қолдануы. Биыл мақта 50 мың гектар алқапқа тамшылатып суару технологиясы арқылы егілді. Бұл су ресурстарын үнемдеуге, өндіріс шығынын азайтуға және өнім көлемін арттыруға мүмкіндік береді. Климат өзгеріп жатқан кезеңде мұндай тәсілдер агроөнеркәсіптің тұрақты дамуы үшін ерекше маңызды.
Кәсіпорында енгізілген жасанды интеллект элементтері де өндірісті басқарудың жаңа деңгейін қалыптастырып отыр. Цифрлық технологиялар арқылы егіс алқаптарының жағдайы, топырақ ылғалдылығы, су шығыны және өсімдіктің даму барысы үздіксіз бақыланады. Мұндай инновациялар еңбек өнімділігін арттырып қана қоймай, жоғары технологиялармен жұмыс істей алатын жаңа буын мамандарға сұранысты күшейтеді.
Бұл өз кезегінде кадр даярлау мәселесін алдыңғы қатарға шығарады. Қазіргі еңбек нарығында агроном, инженер, ІТ-маман, автоматтандыру жүйелерінің операторы, технолог, тоқыма өндірісінің технологы және өндірісті цифрландыру бағытындағы мамандарға қажеттілік артып келеді. Сондықтан техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының өндіріспен байланысын күшейту, дуальды оқыту жүйесін дамыту және жұмысшы мамандықтарының беделін көтеру – уақыт талабы.
Жоба толық қуатына шыққан кезде мақта талшығы Түркістандағы кәсіпорындарда өңделіп, жіп пен мата өндірілетін болады. Ал дайын өнімнің бір бөлігін Еуропа мен Қытай нарығына экспорттау жоспарланып отыр. Сонымен қатар қайта өңдеу кезінде шығатын қосымша өнімдердің мал азығына пайдаланылуы қалдықсыз өндіріс қағидатын қалыптастырып, ресурстарды тиімді пайдалануға жол ашады.
Қазіргі таңда жоба аясында жалпы қуаттылығы жылына 180 мың тонна шитті мақта өңдейтін екі жаңа зауыттың құрылысы жалғасуда. Бұл өндірістік әлеуетті арттырып қана қоймай, өңірдегі жұмыспен қамту көрсеткішіне де оң әсер етеді.
Отырар ауданында қолға алынған бұл бастама – ауыл шаруашылығын индустрияландырудың, еңбек өнімділігін арттырудың және халықтың әл-ауқатын жақсартудың жарқын үлгісі. Шикізатты терең өңдеуге негізделген осындай жобалар көбейген сайын өңір экономикасы нығайып, тұрақты жұмыс орындары ашылып, білікті мамандарға сұраныс арта түседі. Бұл – еңбек адамының мәртебесін көтеріп, халықтың табысын еселеуге бағытталған мемлекеттік саясаттың нақты нәтижесі.
«ANYQ.KZ»-ақпарат.
