Туризм туралы сөз болғанда көбіне тарихи ескерткіштер, қонақ үйлер немесе жаңа демалыс орындары айтылады. Алайда туристік саланың ең басты алғышарты – көлік қолжетімділігі. Әсіресе, халықаралық деңгейдегі туристік орталыққа айналуды көздейтін қала үшін әуе қатынасының маңызы айрықша. Осы тұрғыдан алғанда, Түркістандағы халықаралық Әзірет Сұлтан әуежайының іске қосылуы өңірдің туристік және экономикалық дамуындағы бетбұрысты кезең болды.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Түркістанды түркі әлемінің рухани астанасы ғана емес, халықаралық туризмнің жаңа орталығына айналдыру міндетін бірнеше рет атап өткен болатын. Бұл мақсатқа жету үшін ең алдымен қалаға келуді жеңілдету қажет еді. Өйткені бұрын Түркістанға жетудің негізгі жолы Шымкент арқылы автокөлікпен немесе теміржолмен қатынау болатын.
2020 жылы пайдалануға берілген халықаралық әуежай осы олқылықтың орнын толтырды. Бүгінде оның өткізу қабілеті жылына 3 миллион жолаушыны, ал терминалдың сағаттық өткізу мүмкіндігі 450 жолаушыны құрайды. Әуежай халықаралық стандарттарға сай салынып, өңірдегі туризмнің ғана емес, инвестициялық белсенділіктің де маңызды инфрақұрылымына айналды.
Қазіргі уақытта Түркістаннан 9 тұрақты бағыт бойынша әуе қатынасы жүзеге асырылады. Оның ішінде 7 ішкі бағыт (Астана, Алматы, Ақтау, Атырау, Ақтөбе, Орал, Қостанай) және 2 халықаралық бағыт (Ыстанбұл мен Әбу-Даби) бар. Бұл бағыттар Түркістанды еліміздің негізгі экономикалық орталықтарымен ғана емес, халықаралық авиациялық желімен де байланыстырып отыр.
Бұл көрсеткішті бірнеше жыл бұрынғы жағдаймен салыстырсақ, айырмашылық айқын байқалады. Әуежай пайдалануға берілген алғашқы кезеңде тұрақты рейстер саны аз болып, халықаралық бағыттар саусақпен санарлық еді. Қазір маршруттық желінің кеңеюі Түркістанның туристік әлеуетіне деген сұраныстың артқанын аңғартады. Әуе компаниялары тек жолаушылар саны жеткілікті болған жағдайда ғана жаңа бағыт ашады. Демек, жаңа рейстердің пайда болуы өңірдің тартымдылығының өскенін көрсететін жанама экономикалық индикатор.
Әуе қатынасының кеңеюі туризм статистикасынан да байқалады. 2026 жылдың алғашқы бес айының қорытындысында Түркістан облысына 143,1 мың турист келген. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 15,6 пайызға көп. Оның ішінде 31 823-і шетелдік турист, яғни шетелдік келушілер саны бір жыл ішінде 34,2 пайызға артқан. Мұндай өсімге халықаралық әуе қатынасының дамуы да оң ықпал еткені анық.
Бүгінде шетелдік қонақтардың басым бөлігі Өзбекстан, Түркия, Қытай, Ресей, Қырғызстан, Франция, Германия, Ұлыбритания, Жапония және Оңтүстік Кореядан келеді. Бұл Түркістанның тек діни туризм бағыты ғана емес, халықаралық мәдени туризм картасындағы орнының нығайып келе жатқанын білдіреді.
Әлемдік тәжірибеге көз жүгіртсек, табысты туристік қалалардың барлығы дерлік әуелі қолжетімді көлік жүйесін қалыптастырған. Самарқанд, Баку, Доха немесе Ыстанбұлдың туристік серпілісінде әуе инфрақұрылымының үлесі ерекше болды. Түркістан да осы жолмен келе жатыр. Соңғы жылдары жаңа қонақ үйлердің, туристік кешендердің, халықаралық университеттің, аквапарк құрылысының, «KÖNE ARBAT» туристік маршрутының, экскурсиялық «Red Bus» жобасының іске асырылуы әуежайдың мүмкіндіктерімен өзара сабақтасып жатыр. Турист ұшақпен келіп, қала ішінде заманауи сервистерді пайдаланғанда ғана толыққанды туристік өнім қалыптасады.
Әуежайдың экономикалық әсері тек туризммен шектелмейді. Әуе қатынасының жақсаруы инвесторлардың шешіміне де ықпал етеді. Өйткені бизнес өкілдері үшін өңірдің қолжетімділігі – инвестициялық ахуалдың маңызды көрсеткіштерінің бірі. Түркістанда соңғы жылдары жүзеге асырылып жатқан халықаралық жобалар мен шетелдік инвестициялардың артуына да көлік инфрақұрылымының дамуы өз әсерін тигізуде.
Алдағы кезеңде халықаралық бағыттарды көбейту – өңірдің басты міндеттерінің бірі болмақ. Сарапшылардың пікірінше, Парсы шығанағы елдері, Оңтүстік-Шығыс Азия және Еуропаның жекелеген қалаларымен тікелей рейстердің ашылуы туристер ағынын еселеп арттыра алады. Сонымен қатар қазіргі бағыттардағы рейстердің жиілігін көбейту де маңызды.
Бүгінде әлемдік авиация нарығында жолаушылар ағыны тұрақты өсіп келеді. 2025 жылы Қазақстан әуежайлары арқылы 32 миллионға жуық жолаушыға қызмет көрсетілді, ал әуе көлігіне сұраныс сақталып отыр. Бұл жағдай Түркістан үшін де жаңа мүмкіндіктер ашуда.
Қысқасы, Түркістанның болашағы тек жаңа ғимараттармен немесе туристік нысандармен өлшенбейді. Қаланы әлеммен жалғайтын әуе дәліздерінің кеңеюі – оның халықаралық деңгейдегі туристік орталыққа айналуының негізгі шарттарының бірі. Әзірет Сұлтан халықаралық әуежайы бүгінде жай ғана көлік нысаны емес, Түркістан экономикасының, туризмінің және инвестициялық әлеуетінің стратегиялық тірегіне айналып келеді. Сондықтан алдағы жылдары жаңа бағыттардың ашылуы мен халықаралық рейстердің көбеюі рухани шаһардың дамуына тың серпін беретіні сөзсіз.
«ANYQ.KZ»-ақпарат.
